Анагаах ухааны цахим сургалт
Танд санал болгох
Багцын мэдээлэл

6 сарын багц

69,900₮

6 сард нэг удаа төлнө

  • 2 багц цагийн сургалт үнэгүй
  • Багцад хамаарах бүх хичээлүүд
  • Танхимын сургалтын хөнгөлөлт - 10% *
* 1 удаа хөнгөлөлтийг ашиглана
Багц авах

1 жилийн багц

99,900₮

Жилд нэг удаа төлнө

  • 3 багц цагийн сургалт үнэгүй
  • Багцад хамаарах бүх хичээлүүд
  • Онцлох хичээлүүд
  • Танхимын сургалтын хөнгөлөлт - 20% *
* 1 удаа хөнгөлөлтийг ашиглана
Багц авах
Яагаад
Цахим сургалт гэж?
Хэзээ ч, хаана ч үзэх боломжтой
Хэзээ ч, хаана ч үзэх боломжтой
Та ажил, гэр, сургууль мөн жижүүрт хонох үедээ интернэт холболт бүхий ямар ч төрлийн төхөөрөмж ашиглан суралцах боломжтой.
Цаг хугацаа, мөнгийг тань хэмнэнэ
Цаг хугацаа, мөнгийг тань хэмнэнэ
Та байгаа газраасаа цахимаар суралцсанаар цаг хугацаа төдийгүй, мөнгөө хэмнэж өөрт хэрэгцээтэй сургалтыг авах боломжтой.
Сургалтыг та өөрөө удирдана
Сургалтыг та өөрөө удирдана
Цахим сургалтаар та багшаа, сургалтын аргаа, сургалтын хурдыг, сургалтын сэдэв болон дэс дараалал зэргийг бүрэн удирдах боломжтой.
Сүүлийн үеийн
Нийтлэлүүд
Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үеийн шингэн сэлбэх эмчилгээ
2025 оны 4-р сарын 4

Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үеийн шингэн сэлбэх эмчилгээ

Чихрийн шижин 2р хэвшинжтэй, гиперлипидеми оношлогдсон, 47 настай эмэгтэй 2 хоногийн өмнөөс эхэлж дотор муухайрах, бөөлжих, аюулхай орчмоор хүчтэй өвдөж, өвдөлт нь нуруу руу дамжина гэсэн зовиуртайгаар яаралтай тусламжийн тасагт ирсэн. Өвчтөн ядарч сульдсан, хүйтэн хөлс нь гарсан байдалтай харагдах боловч гемодинамикийн хувьд тогтвортой байна. Бодит үзлэгээр: салстууд хуурай, аюулхай орчимд эмзэглэлтэй. Шинжилгээнд лейкоцитоз болон электролитийн алдагдал илрээгүй. Цусан дахь шээсний хүчлийн (BUN) түвшин 24 мг/дл (лавлах хэмжээ 5-20 мг/дл), ийлдэс дэх креатинины хэмжээ 1.3 мг/дл (0.6-1.2 мг/дл) буюу бага зэрэг өндөр гарсан. Харин липаза ферментийн идэвх 1,200 нэгж/л (0-160 нэгж/л) хүртэл огцом ихэссэн байна. Хэвлийн эхогоор цөсний чулуу илэрсэн. Эдгээрээс үндэслэн нойр булчирхайн цочмог үрэвсэл гэж оношийг тавьж яаралтай эмнэлэгт хэвтүүлсэн. Өвчтөнд хоол сойх, өвдөлт намдаах зэрэг суурь эмчилгээг эхлүүлсэн. Уг өвчтөнд нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн суурь эмчилгээ болох шингэн сэлбэлтийг хэрхэн хийх вэ? Ямар шингэн сонгох вэ? НОЙР БУЛЧИРХАЙН ЦОЧМОГ ҮРЭВСЛИЙН ҮЕД ШИНГЭН СЭЛБЭЛТ ЯАГААД ЧУХАЛ ВЭ?Нойр булчирхайн үрэвсэлт эмгэг болох нойр булчирхайн цочмог үрэвсэл нь үрэвслийн тархмал хариу урвалыг бүх биеэр өдөөдөг бөгөөд үүнээс үүдэн эмнэлзүйн олон хүндрэлүүдийг араасаа дагуулдаг.Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үед өвчтөнд гиповолеми илрэх ба хэд хэдэн хүчин зүйл үүнд нөлөөлдөг. Бөөлжих, уух шингэн багасах, хөлрөх зэрэг сонгодог шинж тэмдгүүдээс гадна гуравдагч зайд шингэн хуримтлагданаас гиповолеми үүсэх нөхцөл бүрддэг. Нойр булчирхайн эдийн үрэвсэл нь цитокин болон бусад үрэвслийн молекулуудыг идэвхижүүлж, судасны нэвчимхий чанарыг нэмэгдүүлснээр судсан доторхи шингэн гадагшилах шалтгаан болдог. Энэхүү үрэвслийн хариу урвал нь олон тооны цуврал урвалыг өдөөх ба түүний дотор нойр булчирхайн цусан хангамж буурч, удаан үргэлжилбэл ацинар эсийн үхжил, улмаар нойр булчирхайн үхжил зэрэг ноцтой хүндрэлүүдэд хүргэдэг. Эмнэлзүйн олон тооны судалгаагаар нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үед гиповолеми удаан үргэлжилэх нь нойр булчирхайн үхжил, тухайн эрхтний дутагдал, ноцтой бусад хүндрэлүүдтэй холбоотой болохыг тодорхойлсон. Тиймээс эрт үед шингэн сэлбэлтийг хийснээр өвчлөл, нас баралтыг бууруулж байгаа судалгааны ажилтай уялдаж байгаа юм. Эрт үеийн шингэн сэлбэлт нь макро ба микро түвшинд цусны эргэлтийг дэмжих ба ингэснээр дээр дурдсан ноцтой хүндрэлүүдээс сэргийлдэг гэж үздэг. ХЭР ХЭМЖЭЭНИЙ ШИНГЭН СЭЛБЭХ ВЭ?Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн эрт үеийн эрчимтэй шингэн сэлбэлтийг ихэвчлэн эхний шингэнийг болусаар (нэг дор их хэмжээгээр) хийж, араас нь цагт 250-500мл хурдтай байхаар тохируулж хийдэг. Энэхүү аргачлал нь эмнэлзүйн практикт хүлээн зөвшөөрөгдсөн хамгийн түгээмэл арга хэдий ч санамсаргүй түүвэр бүхий эмнэлзүйн хяналтат туршилт (RCT) судалгаагаар үүний үр дүн нь тодорхой батлагдаагүй юм.2022 онд хэвлэгдсэн, түүхэн ач холбогдолтой WATERFALL (нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн эрт үед биеийн жинд суурилсан эрчимтэй болон эрчимтэй бус шингэн сэлбэлтийн судалгаа) судалгаанд эрчимтэй шингэн сэлбэлтийг 20 мл/кг болус, дараа нь 3 мл/кг/цагаар ба дунд зэргийн шингэн сэлбэлтийг зөвхөн өвчтөн эмнэлзүйн хувьд гиповолемитэй тохиолдолд 10 мл/кг болус, дараа нь 1.5 мл/кг/цагаар хийж, үр дүнг харьцуулан судалсан. Дунд-хүнд зэргийн хүндрэл илэрч, эрхтний дутагдлын шинж хавсарсан өвчтнүүдийг судалгаанаас хассан. Эрт үеийн эрчимтэй шингэн сэлбэлт нь дунд зэргийн шингэн сэлбэлттэй харьцуулахад шингэний ачаалалыг илт нэмэгдүүлсэн (20.5% ба 6.3%; харьцангуй эрсдэл 2.85, р = 0.004) бөгөөд энэ байдлаас болж судалгааг эрт зогсооход хүрсэн. Судалгаагаар мөн хоёр бүлгийн шингэн сэлбэлтийн аргын хооронд өвчтний биеийн ерөнхий байдалд мэдэгдэхүйц ялгаа гараагүйг харуулсан. Тиймээс WATERFALL судалгааны үр дүн нь эмнэлзүйн практикт дунд зэргийн шингэн сэлбэлтийг ашиглахыг зөвлөсөн ба нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн эрт үеийн менежментийн үзэл баримтлалыг өөрчилсөн юм. БҮХ ӨВЧТӨНД ИЖИЛ ХЭМЖЭЭНИЙ ШИНГЭН СЭЛБЭХ ҮҮ?WATERFALL судалгааны үр дүнгүүд дээр анхаарах хэд хэдэн зүйлс бий. Энэхүү судалгаанд зүрхний дутагдал, элэгний хатуурал, бөөрний архаг дутагдал зэрэг шингэний ачаалал ихсэх эрсдэл өндөртэй өвчтөнүүдийг хассан. Мөн дунд зэргийн болон хүнд хэлбэрийн нойр булчирхайн цочмог үрэвсэлтэй өвчтөнүүдийг хассан. Иймд шингэний ачаалал ихсэх магадлалтай өвчтөнүүдэд нойр булчирхайн цочмог үрэвсэл даамжрахаас сэргийлэх, нөгөө талаар тэдний суурь хавсарсан өвчнийг хүндрүүлэхгүйгээр шингэн сэлбэлтийг нарийн хянаж, болгоомжтой хийх шаардлагатай.Шингэний ачаалал үүсэх суурь эмгэггүй, дунд болон хүнд хэлбэрийн нойр булчирхайн цочмог үрэвсэлтэй өвчтөнүүдэд шингэн сэлбэлтийн зохимжтой хэмжээ тодорхойгүй хэвээр байна. Тиймээс эдгээр өвчтнүүдэд шингэн сэлбэлтийг амжилттай болсоныг илтгэх шалгуурууд болох сийвэнгийн шээсний хүчил (BUN), креатинин, гематокрит зэрэг биомаркеруудыг ашиглах хэрэгтэй. Гэхдээ уг нөхцөлд эдгээр биомаркеруудын хэмжилтийг нарийн судалж тогтоогүй байгаа тул эмчлэгч эмч шингэн сэлбэлтийн явцыг ялангуяа эхний 48 цагийн дотор өвчтөний биеийн ерөнхий байдал, бодит үзлэг зэрэгтэй хослуулан дүгнэлт хийж, хянах нь зүйтэй. РИНГЕР ЛАКТАТ УУ, ЭСВЭЛ ФИЗИОЛОГИЙН 0.9% УУСМАЛ УУ?Нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үед шингэн сэлбэлтийн ач холбогдолын талаар маш олон судалгаагаар тогтоосон боловч ямар төрлийн шингэнийг хэрэглэх талаар төдийлөн судлагдаагүй юм. Зарим судалгаануудаас харахад хөнгөн хэлбэрийн нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үед рингер лактатыг сэлбэх нь эмнэлзүйн эдгэрэлтийг түргэсгэх, эрчимт эмчилгээнд шилжих эрсдэлийг бууруулахад физиологийн уусмалаас илүү үр дүнтэй гэдэг нь тогтоогдсон. Энэ нь рингер лактатын уусмалыг хийх үед цусны рН-ийн тэнцвэрт байдлыг илүү сайн хангадагтай холбоотой гэж үзсэн. Эсрэгээрээ физиологийн 0.9% уусмалыг хийх нь хлорийн ионыг ихэсгэх замаар бодисын солилцооны ацидозд хүргэж болзошгүй байдаг. Хүчиллэг орчин үүсэх нь нойр булчирхайн ацинар эсүүдийг гэмтэлд илүү өртөмтгий болгож, улмаар нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн эмгэг жамд гол үүрэг гүйцэтгэдэг трипсиногений хэт идэвхжилийг нэмэгдүүлдэг. Гэсэн хэдий ч эдгээр судалгаанууд нь түүврийн хэмжээ багатай, хүндрэлийн зэргийг ялгаж судлаагүй зэрэг шалтгаанаар үр дүнг нь ерөнхийлөн дүгнэх боломжгүй болгож байгаа юм.Тиймээс судалгааны эдгээр сул талуудыг засах зорилгоор Lee болон бусад судлаачид нойр булчирхайн цочмог үрэвсэлтэй 999 өвчтөнд ажиглалтын судалгаа хийсэн ба эхний 24 цагийн дотор хийгдсэн шингэний төрөл (Рингер лактат болон физиологийн уусмал) ба нойр булчирхайн цочмог үрэвсэлийн хүндрэлийн зэрэг хоорондын хамаарлыг судлан харуулсан. Судалгаагаар эхний 24 цагийн дотор Рингер лактатын уусмалыг хийх нь дунд болон хүнд хэлбэрийн нойр булчирхайн цочмог үрэвсэл үүсэх магадлалыг бууруулж, эмнэлзүйн үр дагаварыг сайжруулсан гэсэн үр дүн гарсан (adjusted OR- 0.52, p = 0.014). Энэхүү судалгааны ачаар нойр булчирхайн цочмог үрэвслийн үед рингер лактатын уусмалыг сонгох нь эмнэлзүйн ач холбогдол өндөртэйг харуулсан ба эмнэлзүйн заавар, зөвлөмжид тусгагдсан юм. Гэхдээ уг судалгаа нь ажиглалтын судалгаа гэдгийг мартаж болохгүй ба үүний үр дүнг батлахын тулд олон төвт, санамсаргүй, эмнэлзүйн хяналтат туршилтад судалгаануудыг хийх шаардлагатай юм.Эх сурвалж:Madaria E, Buxbaum JL, Maisonneuve P, et al. Aggressive or moderate fluid resuscitation in acute pancreatitis. N Engl J Med 2022;Lee PJ, Culp S, Kamal A, et al. Lactated ringers use in the first 24 hours of hospitalization is associated with improved outcomes in 999 patients with acute pancreatitis. Am J Gastroenterol 2023;Peery AF, Crockett SD, Barritt AS, et al. Burden of gastrointestinal, liver, and pancreatic diseases in the United States. Gastroenterology 2015; 149(7):1731–1741.e3.Takeda K, Mikami Y, Fukuyama S, et al. Pancreatic ischemia associated with vasospasm in the early phase of human acute necrotizing pancreatitis. Pancreas 2005; 30(1):40–49.Wall I, Badalov N, Baradarian R, Iswara K, Li JJ, Tenner S. Decreased mortality in acute pancreatitis related to early aggressive hydration. Pancreas 2011; 40(4):547–550.Gardner TB, Vege SS, Pearson RK, Chari ST. Fluid resuscitation in acute pancreatitis. Clin Gastroenterol Hepatol 2008; 6(10):Banks PA, Bollen TL, Dervenis C, et al. Classification of acute pancreatitis—2012: revision of the Atlanta classification and definitions by international consensus. Gut 2013; 62(1):102–111.Tenner S. Initial management of acute pancreatitis: critical issues during the first 72 hours. Am J Gastroenterol 2004;Buxbaum JL, Quezada M, Da B, et al. Early aggressive hydration hastens clinical improvement in mild acute pancreatitis. Am J Gastroenterol 2017; 112(5):797–803.Lee A, Ko C, Buitrago C, et al. Lactated ringers vs normal saline resuscitation for mild acute pancreatitis: a randomized trial. Gastroenterology 2021; 160(3):955–957.e4.Wu BU, Hwang JQ, Gardner TH, et al. Lactated ringer’s solution reduces systemic inflammation compared with saline in patients with acute pancreatitis. Clin Gastroenterol Hepatol 2011

Дэлгэрэнгүй
ТВ сериалын эмчийн дүрүүд эмч өвчтөний итгэлцлийг бууруулж байна уу?
2026 оны 3-р сарын 28

ТВ сериалын эмчийн дүрүүд эмч өвчтөний итгэлцлийг бууруулж байна уу?

Сүүлд нээлтээ хийсэн "The Pitt" хэмээх анагаахын олон ангит киноны хамгийн эхний минутад нэгэн сонирхолтой үзэгдэл гардаг. Гол дүр болох Доктор Майкл “Робби” Робинавичийг ээлжиндээ гарахаар Яаралтай тусламжийн тасаг (ЯТТ)-т орж ирэхэд Филиппин гаралтай хоёр сувилагч түүнийг замаас нь тосож зогсооно.“Энэ үнэн үү? ...эмнэлгийг зарах гэж байгаа гэсэн үү?” гэж нэг нь асуухад, нөгөөх нь “Тэд эндхийг яаралтай тусламжийн тасаггүй, дан үе мөчний төв болгох байх даа?” хэмээн лавлана.Хэдийнэ ядарч туйлдсан Робби “Өө, тэд үргэлж л биднийг хаана гэж сүрдүүлдэг, гэхдээ хэзээ ч тэгдэггүй шүү дээ” гэж хариулаад цааш эргэнэ.Энэ үед нэг сувилагч нь нөгөөгөөсөө: “Чи түүнд итгэж байна уу?” гэж асуухад “Би эмч нарт хэзээ ч итгэдэггүй юм” гэж шулуухан хариулдаг.Хөл хөдөлгөөн ихтэй, өвчтөнүүдээр дүүрсэн хүлээлгийн танхим бүхий ЯТТ төвд өрнөж буй киног ингэж эхлүүлсэн нь тун ч ёжтой бөгөөд утга төгс шийдэл байв. Учир нь тэнд суугаа хүмүүс эмч нарт итгэдэг учраас л зорьж ирсэн хэрэг. Гэвч тус цувралын сэтгэл хөдөлгөм 30 анги өрнөхийн хэрээр сувилагчийн хэлсэн үгийн цаад утгыг үзэгчид улам бүр ойлгож эхэлнэ.Киноны туршид үзэгчид эмч нар ядаргаанаасаа болж хэрхэн туйлдан унаж, дадлагажигч эмч нарт хэт их хариуцлага тохож, эмийн бодис хулгайлж, эмнэлгийн дүрэм журмыг зөрчиж, тэр байтугай өвчтөнүүд рүүгээ уурлан бухимдаж байгааг харна. Энэ бол хотын ЯТТ-ийн амьдралыг цаг минут тутамд нь харуулсан маш бодитой дүрсэлсэн цуврал юм. Гэхдээ эндээс нэг чухал асуулт урган гарна: Энэхүү хэт бодит, алдаа дутагдалтай эмчийн дүр төрх нь өвчтөнүүдийн эмчдээ итгэх итгэлд сайнаасаа илүү муугаар нөлөөлж байгаа юм биш биз?Телевизийн уран бүтээл дэх эмчийн "хувьсал"Үүнийг ойлгохын тулд бид дэлгэцийн урлаг дахь эмч нарын дүр хэрхэн хувьсан өөрчлөгдсөнийг эргэн харах хэрэгтэй. 1960, 70-аад оны үед телевизийн эмч нар төгс төгөлдөр, алдаа мадаггүй хүмүүс байлаа. Жеймс Килдейр (Dr. Kildare), Маркус Уэлби (Marcus Welby, M.D.), Жо Гэннон (Medical Center), Стив Харди (General Hospital) зэрэг дүрүүд маш царайлаг, энэрэнгүй, баатарлаг байв. Тэднийг хэтэрхий төгсөөр төсөөлсөн тул эмч нарт өөрсдөд нь өө сэв бараг байдаггүй байсан бөгөөд киноны үйл явдал голчлон өвчтөнүүдийн зовлон бэрхшээл дээр төвлөрдөг байв.Харин 1980-аад оноос энэ хандлага өөрчлөгдөж, эмч нар өөрсдөө гол дүрд гарч эхэлсэн юм. Тэд илүү хүнлэг, бас хавьгүй бага "баатарлаг" болж иржээ. Бостоны сургалтын эмнэлгийн эмч, сувилагч, дадлагажигч нарын завгүй, эмх замбараагүй амьдралыг харуулсан "St. Elsewhere" цуврал нь илүү бодитой хийгдсэн анхны бүтээлүүдийн нэг байлаа. Мөн дайны аймшигт үр дагаврыг хошин шогийн мэдрэмжээр давж гардаг Хоукай Пирс, Траппер Жон нарын дүр бүхий MASH цуврал үүний нэгэн жишээ юм.Энэхүү алдаа дутагдалтай ч бодит эмч нарыг дэлгэцнээ гаргах чиг хандлага 1990 болон 2000-аад онд улам эрчимжсэн. Харвардын Анагаах Ухааны Сургуулийн "Хэвлэл мэдээлэл, Анагаах ухаан, Эрүүл мэндийн хөтөлбөр"-ийг хамтран удирддаг Анагаах ухааны доктор Нил Баер бол бидний сайн мэдэх алдартай "ER" цувралын эмч-зохиолчдын нэг байлаа. Хөдөлж буй камер ЯТТ-ийн хурдтай хэмнэлийг анх удаа хэрхэн буулгаж, үзэгчдэд түргэний тэрэгтэй хамт коридороор уралдан гүйх мэдрэмжийг төрүүлж байсныг тэрээр дурсдаг. Зураг авалтын талбай дээрх зөвлөх эмч нараар хянуулсан тус киноны эмнэлгийн нарийн хэллэгүүд болон нүд хальтрам бодит ажилбарууд нь киноны үнэмшилтэй байдлыг улам нэмэгдүүлсэн юм.Түүнчлэн бүх тохиолдол аз жаргалтайгаар төгсдөггүй гэдгийг ч тэд харуулахыг зорьжээ. "Бидний ER цувралын эхний улирлын 'Хайрын хүч үгүй болоход' хэмээх ангид Доктор Грин өөрийн бардам зангаасаа болоод хүндрэлтэй төрөлтийг ЯТТ-т удирдаж чадна гэж боддог. Хүүхэд амьд үлддэг ч эх нь амиа алддаг. Энэ нь эмч, сувилагч нарын сул тал, эмзэг байдлыг үнэхээр бодитоор харуулж чадсан" гэж Баер хэлжээ. Тус анги нь хожим Эммигийн таван шагнал хүртсэн байна.Улмаар эмч нарын хувийн дотоод тэмцэл, асуудлууд ч ил гарч ирэв. Доктор Гриний хорт хавдрын онош, "House" цувралын Доктор Грегори Хаусын өвчин намдаах эмэнд донтсон байдал, "Grey’s Anatomy" цувралын Доктор Ричард Вебберийн архидалт, мөн "The Resident" цувралын Доктор Рандольф Беллийн нарциссизм, авлигын асуудлууд нь үзэгчдэд "эмч нар ч бас алдаа гаргадаг, тэдэнд ч бас тусламж, дэмжлэг шаардлагатай" гэдгийг харуулсан юм.Харин 2025 онд нээлтээ хийсэн "The Pitt" цуврал нь энэ бүгдийг бүр дараагийн түвшинд гаргасан бөгөөд үүнтэй зэрэгцэн итгэлцлийн тухай асуудал хурцаар хөндөгдөж эхэллээ. The Pitt цуврал өвчтөний итгэлийг үгүй хийж байна уу?Gallup байгууллагын "Итгэлцлийн жил тутмын санал асуулга"-аар, эмч нарыг өндөр ёс зүйтэй, шударга гэж үздэг америкчуудын тоо 2020 онд түүхэн дээд цэгтээ буюу 77%-д хүрч байсан бол 2024 онд 53% болж эрс буурчээ. Олон нийтийн эмч нарт итгэх итгэл 1990-ээд оны дунд үеэс хойшхи хамгийн доод түвшиндээ хүрээд байна. Итгэлцэл буурахын хэрээр эрсдэл нэмэгдэж, төрийн байгууллагууд зарим вакцин болон эмчилгээний зөвлөмж өгөхөөс татгалзаж, үүний оронд хүмүүст зүгээр л "эмчтэйгээ зөвлөлд" гэж хэлэх болсон байна.Тэгвэл энэхүү итгэлцэл гээч зүйл яг юу вэ?Питсбургийн Их Сургуулийн Нийгмийн Эрүүл Мэндийн Сургуулийн судлаач, Доктор Бет Хоффман "70, 80-аад оны үед ихэнх хүмүүс эмчийн өрөөнд орохдоо тухайн мэргэжилд анхнаасаа л итгэдэг байсан" гэж тэрээр хэлэв. "Гэвч сүүлийн хэдэн арван жилд өвчтөнүүд илүү бие даасан болсон. Тэдний хурууны үзүүрт Google, сүүлд ChatGPT байна, үүнээс гадна 'нэг өвчтөнд 15 минут' зарцуулдаг эрүүл мэндийн тогтолцоо нь эмч-өвчтөний амьд харилцааг эрс багасгасан."Гэсэн хэдий ч эмч-өвчтөний харилцаанд итгэлцэл ямар утга учиртай болох нь огт өөрчлөгдөөгүй. "Итгэл даана гэдэг нь зөвхөн нэг удаагийн эмчилгээ, оношилгоо, үзлэгээс илүү ойлголт юм" гэж Хоффман үздэг. "Энэ нь эцсийн дүндээ өвчтөн эмчийг үнэнч шударга, зөвхөн өөрийнх нь сайн сайхны төлөө ажиллаж байна гэдэгт итгэх итгэлтэй холбогддог бөгөөд энэ л хамгийн суурь зүйл хэвээр байна. Цаашид ч ийм байх болно."Телевизийн анагаахын сэдэвт кинонууд үзэгчдэд асар их нөлөө үзүүлдэг нь нэгэнт батлагдсан зүйл. Баерын 2002 онд хийсэн судалгаагаар ER цувралын үйл явдал нь олон нийтэд зориулсан маш хүчтэй сургалтын хэрэгсэл болж байсныг нотолсон. Хүний хөхөнцөр вирусийн тухай анги гарахаас өмнө санал асуулгад оролцогчдын ердөө 9% нь бэлгийн замаар дамжих уг халдвар умайн хүзүүний хорт хавдар үүсгэдгийг мэддэг байв. Харин уг цувралын дараа энэ үзүүлэлт 60% болж өссөн байна."Ердөө ТВ-ийн хэдхэн минут хүмүүсийн олж авсан мэдлэгийг хараад бид үнэхээр цочирдсон" гэж Баер дурсдаг. Энэхүү тоо баримт нь телевизийн цувралууд шинжлэх ухааны үнэн зөв байдалд илүү анхаарч, эмч зөвлөхүүдийг түлхүү ажилд авах болсон ба эдгээр цувралууд нийгмийн эрүүл мэндийн боловсрол олгох үр дүнтэй хэрэгсэл болохыг баталсан юм. (Жишээ нь The Pitt цувралд улаанбурхан, вакцинд эргэлзэх хандлага, анагаах ухаан дахь хиймэл оюун ухаан, арьс өнгөөр ялгаварлах эрүүл мэндийн тэгш бус байдлын талаар хүртэл хөнддөг.)Тэгвэл эдгээр цувралууд ийм хүчтэй нөлөөтэй юм бол, алдаа гаргадаг эмчийн дүр өвчтөнүүдийн эмчид итгэх итгэлийг бууруулж байгаа юу?АНУ-ын 983 насанд хүрэгчдийн дунд явуулсан 2018 оны санал асуулгаар, анагаах ухааны телевизийн цуврал үзэх нь "бодит амьдрал дээрх эмч нарт итгэх итгэлтэй... эерэг хамааралтай" болохыг тогтоожээ.Гэхдээ энэ нь бараг 10 жилийн өмнөх судалгаа. Эрүүл мэндийн салбарт болон эдгээр цувралуудад маш олон зүйл өөрчлөгдсөн. The Pitt цувралын хувьд шинжлэх ухааны үүднээс гүнзгийрүүлэн судлагдахад арай эрт байгаа ч, Хоффман уг киноны талаарх Reddit дээрх сэтгэгдлүүдийг ажиглаж, эмнэлгийн ажилтнуудыг ойлгох хандлага хүмүүсийн дунд нэмэгдэж байгааг анзаарчээ. "Энэ бол зөвхөн ажиглалтад үндэслэсэн дүгнэлт" гэж тэр хэлээд, "гэхдээ хэрэв хүмүүс эмч нарыг чадах бүхнээ хийж байгааг харж чадвал, энэхүү ойлголцол нь эргээд итгэлцлийг нэмэгдүүлэхэд хөтлөх боломжтой юм" гэв.Анагаах ухааны доктор Силвиа Овусу-Анса бол Питтсбургийн Их Сургуулийн Анагаах Ухааны Сургуулийн хүүхдийн болон яаралтай тусламжийн анагаах ухааны дэд профессор бөгөөд The Pitt цувралын эмнэлгийн зөвлөхөөр ажиллаж, олон ангийн үйл явдалд хувь нэмрээ оруулсан нэгэн юм. Тэрээр үүнтэй санал нэг байна. "Зарим хүмүүс эмч нарын эмзэг, сул талыг харуулах нь үл итгэх байдлыг бий болгоно гэж таамаглаж магадгүй. Гэхдээ би яг эсрэгээрээ байдгийг олж харсан. Өвчтөнүүд надад 'Бурхан минь, би одоо л ойлголоо. ЯТТ-т та бүхний юу хийдгийг үнэхээр үнэлж байна' гэж хэлдэг болсон. Нэг эцэг эх бүр надад 'Одоо л би хүлээлгийн хугацаа яагаад ийм байдгийг ойлголоо... та нар хамгийн хүнд өвчтөнүүдээ түрүүлж үздэг юм байна шүү дээ' гэж хэлсэн. Би энэ ажлыг 20 гаруй жил хийж байна, гэхдээ би урьд өмнө хэзээ ч авч байгаагүй тийм их сэтгэл, ойлголцлыг мэдэрсэн.""Би The Pitt өвчтөний итгэлийг үгүй хийнэ гэж огт санаа зовохгүй байна". "Харин интернэтээр тархаж буй худал, шинжлэх ухааны бус мэдээлэлд л санаа зовж байна. Итгэлцэл нь үнэн зөв байдлаас бий болдог. Улс төрийн шалтгаанаас үүдэн шинжлэх ухааны баримт нотолгоонд тулгуурлаагүй зүйлсүүд яригдаж байгааг бид харж байна. Энэ л итгэлцлийг эвдэж байна. Телевизийн анагаахын сэдэвт драм кинонууд шинжлэх ухааныг дэмжсэн түүхүүдийг өгүүлэх замаар үүний эсрэг тэмцэж чадна."Итгэлцэл хэрхэн өвчтөний өвдөлтийг бууруулдаг вэ?Итгэлцэл гэдэг зөвхөн сэтгэл зүйн таатай мэдрэмж төдий зүйл биш бөгөөд энэ нь шууд утгаараа "эмчилгээ" болдог гэдгийг бид ойлгох хэрэгтэй. Анагаах ухаанд итгэлцэл нь эмчилгээний дэглэм баримтлалт, хамтын ажиллагааг сайжруулж, тэр байтугай физиологийн хариу урвалд ч нөлөөлдөг болохыг судалгаанууд харуулсаар байна. Элизабет Лосин бол Пеннсилвани муж улсын Юниверсити Парк дахь Пенн Стейт Их Сургуулийн мэдрэл судлаач бөгөөд эрүүл мэндийн тогтолцооны янз бүрийн хүчин зүйлүүд өвчтөний өвдөлтийн түвшинд хэрхэн нөлөөлдгийг судалдаг. Тэдгээр гол хүчин зүйлсийн нэг нь мэдээж эмчид итгэх итгэл юм.Тэрээр 2017 онд хийсэн судалгаагаараа, гартаа халуун өвдөлтийн цочрол авч буй хүмүүс цочрол өгч буй хүндээ итгэж байвал өвдөлтөө хагас оноогоор (0-10 хүртэлх стандартын дагуу) бага үнэлж байсныг илрүүлжээ. Мөн 2022 онд тархины үйлийн MRI (fMRI) ашиглан хийсэн судалгаагаар, Лосин итгэлцэл нь өвдөлттэй холбоотой тархины хэлхээг зохицуулах замаар өвдөлтийг бууруулдаг байж болзошгүй нотолгоог олсон байна."Эцсийн дүндээ, бид өвчтөний эмчид итгэх итгэл өндөр байх нь зөвхөн өвдөлт төдийгүй эмчилгээний эцсийн үр дүнд ч нөлөөлдөг болохыг тогтоож магадгүй юм" гэж тэр хэлэв. Лосин мөн нэмж хэлэхдээ: "Эрүүл мэндийн салбарт гарч буй асуудал, бидний алдаа дутагдлыг дэлгэцээр харуулах нь хүмүүсийн эмч нарын ур чадварт итгэх итгэлийг бууруулж болзошгүй ч, нөгөөтээгүүр эмч нар ч бас хүн шүү дээ гэдгийг харуулж, бидний хоорондын ижил төстэй байдлыг мэдрүүлэх нь итгэлцлийг бий болгоход хөтөлдөг гэж би боддог. Бид өөртэйгөө илүү төстэй хүмүүст аяндаа л итгэдэг шүү дээ."Өвчтөний итгэлийг хэрхэн сэргээх вэ?Нью-Йорк хотын Вейлл Корнелл Анагаах Ухааны Коллежийн эмч, The New Yorker сэтгүүлийн нийтлэлч Анагаах ухааны доктор Друв Куллар саяхан "The Pitt цуврал надад эмч байхын тухай юу заасан бэ" хэмээх сонирхолтой эргэцүүлэл бичжээ."Заримдаа энэ кино надад миний урьд нь ямар эмч байсныг сануулдаг" гэж тэр бичсэн байна. "Энэ олон жил ажиллах хугацаандаа би ур чадвараа мэдээж хэрэг ахиулсан боловч, өөр нэг зүйлээ бас алдсан юм шиг мэдрэмж үргэлж төрдөг. Ажлынхаа эхэн үед, хэрэв өвчтөний төрсөн өдөр эмнэлэгт таарвал би бэлгийн дэлгүүрээс шаар авч өгөхийг хичээдэг байв. Заримдаа хэн нэгэн эмнэлэгт удаан хугацаагаар хэвтэж шаналж байгааг харвал, дуртай хоолыг нь асууж ойролцоох зоогийн газраас хүргүүлж авчирч өгдөг байлаа. Гэхдээ цар тахлын үеэр хаана ч юм би үүнийгээ алдсан. Магадгүй далд ухамсартаа, 'тогтолцооны' гажуудал нь миний энэрэн нигүүлсэх сэтгэл нимгэрч байгаагийн цагаатгал болж хувирсан байх. The Pitt цуврал надад амьдрал ийм байх албагүй гэдгийг сануулсан юм."Өвчтөнүүд бидэнд итгэх эсэхийг шийдэхэд цэвэр хүн хоорондын харилцааны ур чадвар хамгийн ихээр нөлөөлдөг болохыг судалгаанууд харуулдаг. Нэгэн санал асуулгаар, эмчдээ итгэдэггүй өвчтөнүүдийн 75% нь эмнэлгийн мэдлэг, зааж зөвлөсөн эмчилгээтэй огт хамааралгүй шалтгаануудыг нэрлэжээ. Тэд "намайг бага цагт үзсэн" (25%), "намайг ойлгоогүй" (14%), "намайг сонсоогүй" (14%), "над руу эгцэлж хараагүй" (3%) гэх мэт шалтгаануудыг дурдсан байна. Яг эдгээр зан байдал нь өвчтөнүүдийг өөр эмч рүү явахад хүргэдэг гол түлхэц болдог аж.Америкийн Дотоод Шүүрлийн Анагаах Ухааны Зөвлөлийн Сангаас "Итгэлцлийг бий болгох нь" санаачилгын хүрээнд эмч, өвчтөнүүдийн дунд 2021 онд явуулсан санал асуулгаар, эмч нарын 98% нь өвчтөнтэйгээ цаг өнгөрөөх нь чухал гэж хариулсан боловч, өвчтөнүүдийн ердөө 25% нь л эмчийгээ хангалттай цаг зарцуулсан гэж хариулжээ. Энэхүү зөрүү бидэнд ихийг хэлж байна. Хоффманы тодорхойлсон өвчтөний итгэлийн дөрвөн тулгуур багана болох: энэрэнгүй сэтгэл ба халамж, ур чадвар ба мэдлэг туршлага, үнэнч шударга ба нээлттэй байдал, мөн чин сэтгэл ба тууштай байдал зэргийг бид өдөр тутамдаа хэрэгжүүлж чадаж байна уу?"Эмч нар энэхүү 4 баганын зөвхөн 'мэдлэг туршлага' гэдэг хөлд нь хэт их найдсаар ирсэн" хэмээн Хоффман сануулж байна. "Танд бүх асуултын хариулт байхгүй байсан ч үнэнч шударга, нээлттэй байдал, энэрэнгүй сэтгэл, халамж бүгд маш чухал байдаг."

Дэлгэрэнгүй
Бүсэлхий нурууны өвдөлтийн эмнэлзүйн тойм
2026 оны 7-р сарын 2

Бүсэлхий нурууны өвдөлтийн эмнэлзүйн тойм

Хавирганы нумнаас доош, өгзөгний атираанаас дээш хэсэгт байрлах өвдөлтийг (хөл рүү дамжсан эсвэл дамжаагүй байж болно) нурууны доод хэсгийн өвдөлт буюу бүсэлхий нурууны өвдөлт гэж тодорхойлдог бөгөөд энэ нь бүх насныхныг хамарсан, дэлхий даяар хөдөлмөрийн чадвар алдалтад хүргэдэг тэргүүлэх шалтгаан болсоор байна. Статистикаас харахад АНУ-ын 4 ажилтан тутмын 1 нь нурууны доод хэсгээр өвддөг гэж гарсан бөгөөд насанд хүрэгчдийн амьдралынх нь туршид тохиолдох тархалт ойролцоогоор 40%-тай байдаг.Өрх, анхан шатанд хандаж буй нурууны өвдөлттэй тохиолдлуудын 10 хүрэхгүй хувь нь л өвөрмөц шалтгаантай байдаг. Үүнд дискний ивэрхий эсвэл нугасны сувгийн нарийслаас үүдэлтэй бүсэлхийн язгуурын эмгэг (мэдрэлийн ёзоорын дарагдал), нугалмын хугарал, спондилоартрит зэрэг үрэвсэлт өвчин, нугалмын хорт хавдар (үсэрхийлсэн хавдар гэх мэт), халдвар (нугалмын остеомиелит гэх мэт) эсвэл кауда экуана (морин сүүлний) хам шинж зэрэг багтдаг. Харин ямар нэгэн өвөрмөц шалтгаан тодорхойлогдохгүй байгаа үед үүнийг өвөрмөц бус бүсэлхий нурууны өвдөлт гэж үзнэ. Өвөрмөц бус өвдөлтийг үргэлжлэх хугацаагаар нь 6 долоо хоногоос бага бол цочмог, 6-12 долоо хоног үргэлжилбэл цочмогдуу, 12 долоо хоногоос дээш бол архаг гэж ангилдаг. Энэхүү тойм нийтлэл нь амбулаторийн нөхцөлд өвөрмөц бус бүсэлхий нурууны өвдөлтийн тархвар зүй, эмнэлзүйн үнэлгээ, тавилан болон эмчилгээний талаарх орчин үеийн нотолгоог нэгтгэн харуулсан болно.Тархвар зүй болон Эрсдэлт хүчин зүйлсДэлхий даяарх өвчний тархалт, хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг тооцдог олон улсын хөтөлбөр болох "Дэлхийн өвчний дарамтын судалгаа"-гаар 2020 онд дэлхий даяар 619 сая хүн бүсэлхий нурууны өвдөлттэй гэж тооцоолжээ. Насанд тохируулсан тархалт нь эрэгтэйчүүдтэй харьцуулахад эмэгтэйчүүдэд илүү өндөр байв (100,000 хүн амд 5520-той харьцуулахад 9330). Нурууны өвдөлтийн тархалт нас ахих тусам нэмэгдэж, 85 орчим насанд дээд цэгтээ хүрдэг гэдгийг дурдах нь зүйтэй. Бусад эрсдэлт хүчин зүйлсэд таргалалт (магадлалын харьцаа [OR], 1.5 [95% CI, 1.2-1.9]), сэтгэл гутралын шинж тэмдгүүд (OR, 1.6 [95% CI, 1.3-2.0]), болон мэргэжлээс шалтгаалсан нөлөөлөл (хүнд зүйл өргөх гэх мэт) (өргөсөн 10 кг тутамд OR, 1.10 [95% CI, 1.01-1.20]) ордог байна. Нэмэлт эрсдэлт хүчин зүйлсэд тамхидалт, архаг хууч өвчнүүд (чихрийн шижин эсвэл багтраа гэх мэт), мөн өмнө нь нуруугаар өвдөж байсан анамнез зэрэг багтана.Эмнэлзүйн илрэлБүсэлхий нурууны өвдөлттэй өвчтөнүүд ихэвчлэн өвдөлт болон хөдөлгөөнтэй холбоотой үйл ажиллагааны хязгаарлалттай байдаг. Үүнд бөхийх, юм өргөх, алхах, удаан хугацаагаар суух эсвэл зогсох зэрэгт бэрхшээл үүсэх, мөн ажил болон гэрийн нөхцөлд ажил биелүүлэх чадвар буурах зэрэг шинжүүд багтдаг.Хавирганы нум болон өгзөгний доод атирааны хооронд байрлах өвдөлт нь дерматомын тархалтгүйгээр өгзөг эсвэл гуя руу дамжин өвдөж болно. Өвчтөнүүдийн ойролцоогоор 30% нь яг юунаас болж өвдөж эхэлснээ санахгүй байдаг бол, 76% нь өмнө нь яг ингэж нуруугаар өвдөж байсан анамнезтай байдаг. Шинж тэмдгүүд нь ихэвчлэн хөдөлгөөн хийх эсвэл нэг байрлалд удаан байх үед сэдэрч, амрах эсвэл байрлалаа өөрчлөхөд сайжирдаг. Өвөрмөц бус өвдөлттэй өвчтөнүүдийн 72%-д нь зүрх судас, бодисын солилцооны (жишээлбэл, чихрийн шижин) болон сэтгэцийн эрүүл мэндийн (жишээлбэл, сэтгэл гутрал) хавсарсан эмгэгүүд хамт илэрдэг байна.Эмнэлзүйн үнэлгээ ба оношилгооЭмч бид бүсэлхий нурууны өвөрмөц бус өвдөлтийг оношлохдоо нурууны болон нурууны бус өвөрмөц шалтгаант эмгэгүүдийг бүрэн үгүйсгэсний дараа л энэхүү оношийг тавих учиртай. Энэхүү үнэлгээнд өвөрмөц эмгэг байх магадлалыг тодорхойлох, мэдрэлийн гэмтэл байгаа эсэх, түүний зэргийг тогтоохын тулд чиглэсэн анамнез болон бодит үзлэг чухал үүрэгтэй.Анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хандаж буй өвчтөнүүдийн ердөө 5-10%-д нь бүсэлхийн язгуурын эмгэг (мэдрэлийн ёзоорын дарагдал) эсвэл нугасны сувгийн нарийсал тохиолддог. Харин нугалмын хугарал, спондилоартрит, нугалмын халдвар, хорт хавдар болон дотор эрхтэн эсвэл судасны эмгэгээс дамжсан өвдөлт зэрэг нь нийт өвчтөнүүдийн 1 хүрэхгүй хувьд л тохиолддог болохыг санах хэрэгтэй.Өвчний түүхӨвчтөнөөс анамнез авахдаа өвдөлтийн үргэлжилсэн хугацаа, тархалт, давтамж, сэдрээх эсвэл намдааж буй хүчин зүйлс, түүнчлэн өдөр тутмын үйл ажиллагаанд хэрхэн нөлөөлж байгааг нарийвчлан асуух шаардлагатай. Мөн өмнө нь нуруугаар өвдөж байсан эсэх, ямар эмчилгээ хийлгэж байсан (эмчилгээний үр дүн ямар байсан), түүнчлэн өвдөлттэй холбоотой айдас (өвдөхөөс айж хөдөлгөөнөө хорих), сэтгэл гутралын шинж тэмдэг, ажлын байрны нөхцөл байдал зэрэг нийгэм-сэтгэл зүйн хүчин зүйлсийг тодруулах нь онош тавих, тавилан тодорхойлох болон эмчилгээний тактикийг сонгоход маш чухал юм.Нурууны бус гаралтай өвдөлтүүд (түнхний үений эмгэг гэх мэт), өөр хэсгээс дамжсан өвдөлт, дотор эрхтний гаралтай (нойр булчирхайн үрэвсэл гэх мэт) болон судасны эмгэг (захын артерийн өвчин гэх мэт) эсвэл вирусийн хам шинжүүдийг мөн үгүйсгэх шаардлагатай.Үүний зэрэгцээ, хорт хавдар, нугалмайн хугарал болон халдварын магадлалыг нэмэгдүүлдэг "дохио" шинжүүдийг нарийвчлан асуух хэрэгтэй. Жишээлбэл, 70-аас дээш настай, өндрөөс унах эсвэл авто осолд орох зэрэг хүнд гэмтэл авсан, 6 сар ба түүнээс дээш хугацаагаар кортикостероид хэрэглэсэн, мөн ясны сийрэгжилт илэрч байсан зэрэг нь хугарал байх магадлалыг эрс нэмэгдүүлдэг. Хорт хавдрын түүхтэй байх нь нурууны хавдрын үсэрхийлэл байх магадлалыг ихэсгэдэг.Халдварын эрсдэлт хүчин зүйлсийг мөн тодруулах шаардлагатай. Үүнд халуурах, хар тамхи хэрэглэх, саяхан халдвар авсан эсвэл нуруунд ажилбар хийлгэсэн эсэх зэрэг багтана. Харин спондилоартритыг сэжиглэхдээ: залуу насанд (45 наснаас өмнө) аажмаар эхэлсэн, өглөөний хөшүүн байдал 30 минутаас дээш үргэлжилдэг, амрах үед бус харин хөдөлгөөн хийхэд өвдөлт сайжирдаг, баруун зүүн өгзөг рүү ээлжлэн өвддөг, шөнө өвдөж сэрдэг зэрэг шинжүүд маш чухал байдаг. Эдгээр шинжүүдээс хэд хэд нь хавсарч илэрвэл нурууны ноцтой эмгэг байж болзошгүй гэж үзэн, дүрс оношилгооний шинжилгээг яаралтай төлөвлөх хэрэгтэй.Анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хандсан өвчтөнүүдийн ердөө 0.1%-д нь тохиолддог ч, бүх өвчтөнд хурдан даамжрах эсвэл хүнд хэлбэрийн мэдрэлийн дутмагшлын шинж байгаа эсэхийг заавал шалгах ёстой. Үүнд морин сүүлний хам шинж (бүсэлхий ууцны мэдрэлийн ёзоорын дарагдал) багтах бөгөөд энэ үед шинээр шээс хаагдах эсвэл дусагнах, морин эмээл хэлбэрийн мэдээ алдалт, доод мөчний хөдөлгөөний саажил аажмаар даамжрах зэрэг шинжүүд илэрдэг. Эдгээр шинж илэрвэл яаралтай МРТ хийлгэж, мэдрэлийн мэс заслын эмчид шилжүүлэх нь амин чухал юм.Бодит үзлэгБодит үзлэг хийхдээ нурууны тэгш хэм, биеийн байрлал, хөдөлгөөний далайцыг үнэлэх, нурууны яс болон нуруу орчмын булчинг тэмтрэх, түүнчлэн үйл ажиллагааны хязгаарлалтыг тогтоохын тулд ерөнхий хөдөлгөөнийг (суугаад босох сорил, алхаа гишгээг үнэлэх) шалгах хэрэгтэй.Нуруу болон хөлөөр өвдөж байгаа өвчтөнүүдэд L4, L5, эсвэл S1 мэдрэлийн салааны дагуу хөл рүү дамжсан өвдөлт нь булчингийн сулрал, мэдрэхүйн алдагдал, эсвэл рефлекс бууралттай хавсарч байвал энэ нь бүсэлхийн язгуурын эмгэгийг илтгэдэг. Язгуурын эмгэгийг шалгах үзлэгт Ласегийн шинж, өвдөгний тэнийлгэгч булчингийн хүч болон өвдөгний рефлекс (L4), хөлийн эрхий хуруу болон тавхайн дорсифлексийн хүч (L5), хөлийн улны нугалаа болон ахиллын рефлекс (S1)-ийг шалгах зэрэг багтана. Өвчтөнийг дээш харуулан хэвтүүлээд тэнийлгэсэн хөлийг 30-70 градус өргөхөд (Ласегийн шинж эерэг гарах) суудлын мэдрэл болон бүсэлхий-ууцны мэдрэлийн ёзоорууд татагдаж, өвчтөний хөлийн өвдөлт сэдэрч байвал мэдрэлийн ёзоорын дарагдал байна гэж үздэг. Ласегийн шинж нь бүсэлхийн дискний ивэрхийг оношлоход мэдрэг чанар өндөртэй ч өвөрмөц чанар бага байдаг. Харин эсрэг талын Ласегийн шинж (эрүүл хөлийг өргөхөд өвчтэй талын хөлөөр өвдөх) нь мэдрэг чанар багатай ч, дискний ивэрхийг батлах маш өндөр өвөрмөц чанартай байдаг.Зогсох эсвэл алхах үед өгзөг, гуя, хөлөөр өвдөх эсвэл сулрах шинж тэмдэг илэрч, харин суух эсвэл нуруугаараа бөхийх үед намдаж байвал нугасны сувгийн нарийслыг баттай илтгэнэ.Дүрс оношилгоо хэзээ хийх шаардлагатай вэ?Ноцтой эмгэгийг илтгэх “аюултай дохио” шинжүүд (хавдрын өгүүлэмж, халуурах, гэмтэл, шээх, баах үйл ажиллагаа алдагдах гэх мэт) байхгүй бол, цочмог болон архаг өвөрмөц бус нурууны өвдөлттэй өвчтөнүүдэд рентген, КТ эсвэл MRI зэрэг дүрс оношилгоо хийхийг огт зөвлөхгүй.Рентген зураг дээр нурууны дегенератив өөрчлөлтүүд (дискний дегенераци, үений артропати зэрэг) маш түгээмэл илрэх ба энэ нь ихэнхдээ тухайн өвчтөний нурууны өвдөлттэй ямар ч холбоогүй байдаг. Хүн амын дунд хийсэн томоохон судалгаагаар нурууны өвдөлттэй хүмүүсийн 77.8%-д, харин өвдөлтгүй хүмүүсийн 74.4%-д нь MRI дээр дегенератив өөрчлөлт гарсан байдаг. Энэхүү бүтцийн өөрчлөлт нь нас ахих тусам нэмэгддэг хэвийн өөрчлөлт юм. Тиймээс MRI дээр гарсан жижиг өөрчлөлтүүдийг өвдөлтийн шууд шалтгаан мэтээр тайлбарлах нь өвчтөнд айдас түгшүүр үүсгэх, буруу онош тавих, улмаар үр дүнгүй эмчилгээ, шаардлагагүй ажилбаруудад хүргэх аюултайг эмч бид ямагт анхаарах хэрэгтэй.Тавилан болон эмчилгээЦочмог, өвөрмөц бус өвдөлт нь ихэвчлэн өөрөө аяндаа эдгэрдэг бөгөөд хүмүүсийн 72% орчим нь 12 сарын дотор бүрэн сэргэдэг. Харин архаг өвдөлтийн хувьд тавилан арай бага байх бөгөөд 12 сарын дотор өвчтөнүүдийн дөнгөж 42% нь бүрэн сэргэдэг. Удирдамжуудад өвчний явцаас үл хамааран нурууны өвөрмөц бус өвдөлттэй бүх өвчтөнд хамгийн түрүүнд зөвлөгөө, мэдээлэл өгөх ёстойг онцолдог.Бүсэлхий нурууны өвөрмөц бус ЦОЧМОГ өвдөлтЭмчилгээ хийсэн ч бай, үгүй ч бай цочмог, өвөрмөц бус өвдөлттэй өвчтөнүүдийн өвдөлт, үйл ажиллагааны алдагдал шинж тэмдэг эхэлснээс хойш 6 долоо хоногийн дотор мэдэгдэхүйц сайжирдаг. Эхний шатны менежментэд өвчтөнд боловсрол олгох, хөдөлгөөн, ачааллаа зохицуулах (өдөр тутмын ажил, хөдөлгөөнөө аажмаар нэмэгдүүлэхийг зөвлөх) зэрэг багтдаг. Хэвтрийн дэглэм удаан сахих нь эдгэрэлтийг удаашруулдаг тул үүнээс зайлсхийх хэрэгтэй.Эмийн бус эмчилгээНурууны бариа засал, зүү төөнүүр, халуун жин болон массаж зэргийг санал болгох бөгөөд эдгээр нь өвдөлтийг богино хугацаанд бага зэрэг намдаах үйлчилгээ үзүүлдэг. Харин яг тогтсон дэглэмтэй, дасгал хөдөлгөөнийг (аэробик, сунгалт зэрэг) цочмог өвдөлтийн үед тогтмол хийхийг зөвлөдөггүй, учир нь үр дүн нь хязгаарлагдмал байдаг. Гэхдээ архаг өвдөлт рүү шилжих эрсдэлтэй өвчтөнүүдийг физик эмчилгээнд эрт илгээх нь зарим үед үр дүнтэй байдаг.Эмийн эмчилгээӨвдөлтөөс болж үйл ажиллагаа эрс хязгаарлагдсан, эсвэл эмийн бус эмчилгээг хийх боломжгүй, үр дүнгүй байгаа үед эмийн эмчилгээг сонгоно. Эхний сонголтын эмүүдэд Үрэвслийн эсрэг дааврын бус эм (ҮЭДБЭ; ибупрофен, напроксен гэх мэт) болон булчин сулруулагч эмүүд (циклобензаприн, тизанидин гэх мэт) багтдаг. ҮЭДБЭ нь цочмог өвдөлтийн үед өвдөлтийг статистик ач холбогдолтойгоор намдаадаг нь батлагдсан. Гэхдээ настай хүмүүс, бөөрний дутагдал, ходоодны шарх, эсвэл зүрх судасны өвчтэй хүмүүст маш болгоомжтой хэрэглэх шаардлагатай. Булчин сулруулагч эмүүд нь өвдөлтийг бага зэрэг бууруулдаг ч тайвшруулах, нойр хүргэх зэрэг гаж нөлөө ихтэй байдгийг анхаарах хэрэгтэй. Эмнэлзүйн практикт заримдаа парацетамолыг дангаар нь эсвэл системийн кортикостероидуудыг бичиж өгөх тохиолдол байдаг ч судалгаагаар эдгээр нь үр дүнгүй болох нь батлагдсан тул зөвлөдөггүй. Опоид төрлийн эмүүдийг зөвхөн бусад эмүүдэд намдахгүй байгаа, хүнд хэлбэрийн цочмог өвдөлтийн үед л богино хугацаагаар (жишээ нь хэдхэн хоног) маш болгоомжтой хэрэглэж болно.Бүсэлхий нурууны өвөрмөц бус АРХАГ өвдөлтАрхаг өвдөлтийн үед үйл ажиллагааны хязгаарлалтыг засах, сайжруулах, дагалдах эмгэгүүдийг (сэтгэл гутрал гэх мэт) хянах зорилгоор эмийн бус эмчилгээг эхний сонголт болгон зөвлөдөг. Эмийн бус арга үр дүнгүй үед л эмийн эмчилгээг хоёр дахь шатанд хэрэглэнэ.Эмийн бус эмчилгээАрхаг өвдөлттэй өвчтөнүүдэд идэвхтэй хөдөлгөөнтэй байх тухай зөвлөгөө өгч, өвчтөнд зааж сургах нь маш чухал. Эмч бид өвчтөнд "байнгын өвдөлт нь заавал ямар нэгэн эд эсийн гэмтэл явагдаж байна гэсэн үг биш бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам мэдрэлийн тогтолцооны мэдрэг байдал нэмэгдсэнээс болж байж болно" гэдгийг сайтар тайлбарлаж өгөх хэрэгтэй.Дасгал хөдөлгөөн болон сэтгэл зүйн эмчилгээг дангаар нь эсвэл хавсарч хийхийг олон улсын удирдамжууд нэгэн дуугаар зөвлөдөг. Дасгалын төрлөөс үл хамааран (аэробик, сунгалт, хүчний г.м) өвчтөний сонирхол, боломжид тааруулж урт хугацаанд тууштай хийхийг дэмжих хэрэгтэй. Түүнчлэн танин мэдэхүй, зан үйлийн эмчилгээ (ТМЗҮЭ) нь өвдөлт болон хөдөлмөрийн чадвар алдалтыг бууруулахад бага-дунд зэргийн үр дүнтэй байдаг. Хэрвээ энгийн эмчилгээнүүдэд үр дүн өгөхгүй байгаа бол олон мэргэжлийн багийн (физик эмчилгээ, сэтгэл зүй, хөдөлмөр засал г.м) хамтарсан цогц нөхөн сэргээх хөтөлбөрт хамруулах нь илүү үр дүнтэй байдаг.Эмийн эмчилгээАрхаг өвдөлтийн үед эмийн эмчилгээг зөвхөн эмийн бус эмчилгээнд үр дүн өгөхгүй байгаа үед зөвлөнө. Учир нь ихэнх эмийн үр дүн хязгаарлагдмал бөгөөд гаж нөлөө ихтэй байдаг.Эхний сонголтоор ҮЭСТБ сонгоно. Зарим удирдамжуудад дулоксетин (антидепрессант) хэрэглэхийг зөвлөдөг ч NICE болон ДЭМБ-с гаж нөлөө нь (дотор муухайрах, нойрмоглох г.м) ач холбогдлоосоо давдаг тул антидепрессант хэрэглэхийг зөвлөдөггүй байна.Парацетамол, кортикостероид, булчин сулруулагч болон уналт таталтын эсрэг эмүүдийг (прегабалин, габапентин) архаг өвдөлтийн үед хэрэглэх нь үр дүнгүй төдийгүй гаж нөлөө өндөртэй тул зөвлөдөггүй. Опоидын төрлийн эмүүдийг (трамадол г.м) тогтмол хэрэглэхийг ихэнх удирдамж зөвлөдөггүй бөгөөд зөвхөн ямар ч эмчилгээнд үр дүнгүй байгаа, хүнд тохиолдолд л эрсдэл, ашгийг нь тооцоолсны үндсэн дээр бага тунгаар, богино хугацаагаар хэрэглэж болно. Каннабист суурилсан эмчилгээний нотолгоо хангалтгүй хэвээр байна.Инвазив эмчилгээ (Мэс засал болон ажилбар)Эпидурал болон фасет зэрэг нурууны тарилгууд нь архаг, өвөрмөц бус өвдөлттэй хүмүүст үр дүнтэй нь нотлогдоогүй тул эмнэлзүйн удирдамжуудад хийхийг зөвлөдөггүй. Нугасны мэдрэлийг түлэх (радио долгионы абляци), нугасны сэдээлт зэрэг аргууд ч мөн адил тогтвортой үр дүн муутай, гаж нөлөө (халдвар, мэдрэлийн гэмтэл г.м) ихтэй байдаг. Нугалмыг бэхлэх мэс засал болон диск солих хагалгааг өвөрмөц бус өвдөлтийн үед хийхийг зөвлөдөггүй. Харин бүтэн 1 жилийн турш эмийн болон эмийн бус бүх эмчилгээг хийгээд ямар ч үр дүн өгөөгүй, үйл ажиллагааны хүнд зэргийн алдагдалтай цөөн тохиолдолд л мэс заслын эмчтэй хамтарсан шийдвэр гаргаж болно.Хязгаарлагдмал талуудЭнэхүү тойм нийтлэл нь тодорхой хязгаарлагдмал талуудтай бөгөөд үүнд оруулсан судалгаануудын чанарыг албан ёсоор үнэлээгүй, зарим нэг чухал нийтлэлүүд орхигдсон байх магадлалтай, мөн зөвхөн англи хэл дээрх мэдээлэлд тулгуурласан зэргийг дурдах нь зүйтэй.ДүгнэлтБүсэлхий нурууны өвдөлт нь дэлхий даяар хөдөлмөрийн чадвар алдалтын тэргүүлэх шалтгаан болсоор байна. Цочмог, өвөрмөц бус өвдөлт нь ихэвчлэн өөрөө аяндаа эдгэрдэг тавилан сайтай байдаг бол, архаг өвдөлт нь эмчлэхэд илүү төвөгтэй байдаг. Эмч бид цочмог өвдөлттэй үед юун түрүүнд нотолгоонд суурилсан эмийн бус аргууд болон шаардлагатай үед ҮЭСТБ зэрэг эмийг сонгох хэрэгтэй. Харин архаг өвдөлтийн хувьд хамгийн гол нь дасгал хөдөлгөөн, сэтгэл зүйн эмчилгээ болон олон мэргэжлийн багийн цогц тусламж үйлчилгээ л хамгийн зөв гарц болдог гэдгийг санаж өдөр тутмын практиктаа хэрэгжүүлэхийг уриалж байна.Эх сурвалж: Cashin AG, Chou R, Weimer MB, McAuley JH. Low Back Pain: A Review. JAMA. June 15, 2026. doi:10.1001/jama.2026.9631

Дэлгэрэнгүй
Түгээмэл
Асуулт хариулт